طاق کسری یا ایوان مداین

طاق کسری یا ایوان مداین

طاق کسری یا ایوان مداین ویاتیسفون پر از تاریخ وگفتنی های نگفته.ساسانیان خودراازاعقاب پارسیان یا فارسی می دانستند وهم واره به عظمت و اعتلای ایران و قدرت واعتبارحکومت خود توجه داشتند.هرچند که به علت جنگهای متوالی که با رومیان همسایه غربی ایران داشتندقادر به احداث ساختمان ها وکاخهای بزرگ مانند پارس ها نشدند، ولیکن سعی کردند که بناهای باارزش رابااستفاده ازمصالح ساختمانی اطراف هرکاخ به وجود آورندکه خوشبختانه بسیاری ازاین آثار درایران کنونی باقیمانده است، اماتعدادی از آنها درکشورهای اطراف قرارگرفته اند.
ازآنجا که دین رسمی کشور درزمان ساسانیان دین زرتشتی بوده لذا برای آتش احترام خاصی قائل بودندوآن رامقدس می شمردندوبرای نگهداری و نگهبانی ازآتش پرستشگاه یاجایگاه های مخصوص می ساختند، آتش مقدس دراین پرستش گاه ها طبق سنت‌های مذهبی ساسانیان توسط کاهنان وپنهان از پرستش کنندگان عام حفاظت می شد که ازآن آتش های دیگری می افروختند و خارج از پرستشگاه درون چهارطاقی های(۱) باز درمعرض دید و پرستش عموم قرارمی دادند.
اما به غیرازآتش کده های بسیاری که درآن زمان ساخته شده،چندین کاخ نیز به دست معماران ساسانیبه وجود آمده اند،که از آن میان می توانیم ازکاخ بستان،کاخ قلعه دختر،کاخ نیشاپور ،کاخ خسرو ونیزکاخ سروستان نام ببریم.
هنرمندان دوره ساسانی شیوهٔ کارهنری زمان اشکانیان ومانوی راهم چنان پیش گرفتند.به دنباله جنگ اشکانیان با بیگانگان ، ساسانیان هم حدوداً ۳۰۰ سال درجدال بودند.پیروزی های پی درپی،تحرکی پویابه وجود آورده بود.رابطه ی تجاری با همسایگان٬وضع صنایع و هنر رابرای دادوستد ودیدهنری وسعت بخشید.به این ترتیب٬هنر دوره ساسانی نسبت به گذشته تمایز ویژه ای پیدا کرد.
ایوان مداین یا طاق کسری یاتیسفون واقع در شهر مداین در کشور عراق از بناهای مهم شیوه پارتی است.متأسفانه این بنا تاکنون مرمت جدی نشده است.
مهم ترین قسمت این کاخ٬مدخل اصلی آن است که به شکل ایوانی عریض ومرتفع٬روبه خارج ساخته شده بود وتالار مستطیل شکلی در پشت آن قرار داشته است.طاق بزرگ هلالی قسمت مرکزی رامی پوشاند. درطرفین بخش مرکزی که محور اصلی بناراتشکیل می داد٬راهروهاواتاقها وتالارها باپوشش گنبدی وگهواره ای قرارداشتند.
نورتالار اصلی به وسیله یکصدوپنجاه دریچه تأمین می شده است.طاق بزرگ ایوان مدائن برروی دیواره های سرتاسری وبدون ستون بنا شده بود.قسمت جلویی هلالی بزرگ وبخشی ازنمای اصلی کاخ هنوزپابرجا است.
نمای بدون روزنه کاخ تیسفون به چهار طبقه تقسیم شده وبه وسیله طاقی ها ونیم ستونهایی دراطراف آنهاتزیین شده بود.درترکیب نمای خارجی کاخ ، تاثیر معماری آشوربه چشم می خورد.
خصوصیات زیادی دراین بنامشاهده می شود.اما درویژگی معماری ایران درآن به خوبی آشکار است،یکی استفاده از تناسبات طلایی ایرانی(۲) است که از آن مستطیلی به اندازه ۲۴ گز در۴۰گز به دست آمده(۶۰/۴۲*۳۰/۲۵متر)ودروسط آن طاقی ساخته شده است.
دیگری هم استفاده ازمصالح معمولی یا مصالح خشتی است ونه سنگ تراش ٬ پیشرفتگی ها وبقیه نکات همه و همه به صورت محاسبه های دقیق بوده است. محاسبه های فنی دقیقی که قبل ازکارساختمانی انجام می شده درساخت این بنابه خوبی مشاهده می شود.
نقاشی ها وحجاری های بسیاری نیز به چشم می خورند واین خود نشان می دهد که هنر نقاشی دراین زمان بیش اززمان اشکانی استقبال می شده است .زیرا آنچه ازگزارشها برمی آید(قالی رنگارنگ الوان مداین)وپارچه‌ها وبسیاری ازلباسهای پادشاهان این دوره نشان ازکوشش فراوان برای پیشرفت دارد.
(بوحتری)که یکی از سرایندگان عرب درقرن سوم هجری است، هنگامی که ازشام به بغدادمی آمده٬ایوان کسری رادیده ودربارۀ تزئینات ونمای داخلی آن نوشته است:« این کاخ ، شما رااز نمونه های شگفت آور مردمی آگاه می کندکه زبان هرگز از ذکر عجایب آن نمی تواند خاموش بماند.اگر نقاشی جنگ انطاکیه را نگاه کنیم٬اندام به لرزه می افتد،زیرامرگ ازآن می بارد.»
(انوشیروان درزیر پرچمی صف آرایی می کندولباسش به رنگ سبز مایل به زرداست ودرجلوی اومردانی ،یکی نیزه به دست ودیگری سپر وزوبین به کف،می جنگد.این نقش ونگارها وچهره ها آدمی رابه شک وامی دارند که آیااینان زندگان لالند یاکه نقشند؟!)
نکته دیگری که بایدبه آن توجه داشت تاثیر طرز نقاشی وحجاری ودیکر هنرهای ایرانیان این دوره بر مردم هم جواراست که شواهد،فراوانی آن را تأئید می کند.
(۱)چهار طاقی:بنایی بودندکه برای نگهداری وروشن نگهداشتن آتش ساخته می شدندونقشه های‌چهارگوش داشتند که سقف گنبدی شکلی روی آن ها قرار می گرفته است وچهار طرف آن دیوارهایی دارد که دروسط هردیوار درگاهی قوشی شکل تعبیه شده است .
(۲) منظورازتناسب های طلایی، اعطای تناسب های مشابه وازیک خانواده به اجزای یک طرح معماری
است، تاازنظر چشمی بتواند به چندگانگی اجزا درآن طرح وحدت بخشدوزیبایی وتناسب های بیشتری را به بنا بدهد.

«
»

بدون نظر (اولین نظر را وارد کنید)